Những trường hợp không được đơn phương ly hôn Năm 2026

Ly hôn đơn phương hay còn gọi là ly hôn theo yêu cầu của một bên, được hiểu là trường hợp một người nộp hồ sơ yêu cầu chấm dứt quan hệ hôn nhân mà không có sự đồng thuận từ phía đối phương.

Theo quan điểm pháp lý tại Việt Nam, quyền ly hôn là một quyền nhân thân gắn liền với mỗi cá nhân nhằm giải phóng họ khỏi những mối quan hệ gia đình không còn hạnh phúc. Tuy nhiên, quyền này không phải lúc nào cũng có thể thực hiện một cách tùy ý. Có những trường hợp không được đơn phương ly hôn được quy định rõ trong luật nhằm mục đích bảo vệ các đối tượng yếu thế hoặc đảm bảo sự ổn định của trật tự xã hội.

Hiểu rõ các giới hạn này giúp bạn tiết kiệm thời gian, công sức và tránh được việc hồ sơ bị Tòa án trả về do không đủ điều kiện thụ lý. Bài viết dưới đây từ Tuệ Tâm Pháp sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết nhất về các rào cản pháp lý này.

Những trường hợp người chồng bị hạn chế quyền đơn phương ly hôn

Trong quan hệ hôn nhân, người chồng thường được coi là có ưu thế hơn về thể chất và đôi khi là kinh tế. Do đó, pháp luật đặt ra các quy định nhằm hạn chế quyền yêu cầu ly hôn của người chồng trong những giai đoạn nhạy cảm của người vợ. Cụ thể, căn cứ theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014, có ba thời điểm quan trọng mà người chồng không được thực hiện quyền đơn phương ly hôn.

Vợ đang trong giai đoạn mang thai

Đây là quy định mang tính nhân văn sâu sắc. Trong giai đoạn mang thai, người phụ nữ gặp nhiều thay đổi về tâm lý và sức khỏe. Việc người chồng nộp đơn ly hôn vào thời điểm này có thể gây ra những chấn động tâm lý tiêu cực, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi. Dù mâu thuẫn giữa hai vợ chồng có lớn đến đâu, Tòa án thường sẽ từ chối thụ lý hồ sơ nếu người đứng đơn là chồng và người vợ đang mang thai.

Xem thêm: Ly hôn khi vợ mang thai có được không? Chồng có bị cấm?

Vợ mới sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi

Giới hạn này kéo dài từ lúc người vợ sinh con cho đến khi đứa trẻ đủ 12 tháng tuổi. Trong suốt khoảng thời gian này, người chồng không có quyền đơn phương yêu cầu chấm dứt hôn nhân. Quy định này giúp người mẹ có điều kiện tốt nhất để hồi phục sức khỏe và tập trung chăm sóc trẻ nhỏ mà không phải chịu áp lực từ việc phân chia tài sản hay tranh chấp quyền nuôi con tại Tòa.

Một lưu ý quan trọng mà Tuệ Tâm Pháp muốn chia sẻ là quy định này vẫn có hiệu lực ngay cả khi đứa trẻ không may qua đời sau khi sinh hoặc người vợ bị sảy thai. Pháp luật vẫn bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ trong thời hạn hồi phục sau biến cố.

Sự khác biệt về quyền đơn phương ly hôn giữa vợ và chồng

Một hiểu lầm phổ biến mà nhiều người gặp phải là cho rằng khi vợ mang thai hoặc nuôi con nhỏ, cả hai đều không được ly hôn. Tuy nhiên, các quy định tại Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 chỉ nhắm vào việc hạn chế quyền của người chồng.

3. Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Điều này có nghĩa là:

• Người vợ vẫn có toàn quyền nộp đơn xin ly hôn đơn phương khi đang mang thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
• Nếu người vợ nhận thấy cuộc sống hôn nhân quá đau khổ hoặc bị bạo lực, họ có thể yêu cầu Tòa án giải quyết mà không bị giới hạn bởi thời gian thai sản.
• Trường hợp cả hai vợ chồng cùng đồng thuận (thuận tình ly hôn), Tòa án vẫn sẽ xem xét giải quyết bình thường dù vợ đang mang thai hay nuôi con nhỏ.

Sự khác biệt này cho thấy sự ưu tiên của pháp luật Việt Nam trong việc bảo vệ quyền tự quyết của người phụ nữ trong các giai đoạn khó khăn nhất của cuộc đời.

Các trường hợp Tòa án bác đơn đơn phương ly hôn do thiếu căn cứ

Không phải cứ nộp đơn là sẽ được giải quyết. Tòa án chỉ chấp nhận cho ly hôn nếu có căn cứ rõ ràng theo quy định tại Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình. Bạn có thể rơi vào nhóm những trường hợp không được đơn phương ly hôn nếu không chứng minh được các yếu tố sau:

Không chứng minh được tình trạng hôn nhân trầm trọng

Pháp luật quy định hôn nhân phải lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài thì mới cho phép ly hôn. Tình trạng trầm trọng thường được hiểu là:

• Vợ chồng không còn tình cảm, không tôn trọng nhau.
• Có sự bỏ mặc, không quan tâm đến đời sống tinh thần và vật chất của nhau.
• Mục đích của hôn nhân (xây dựng gia đình hạnh phúc) không đạt được.

Nếu các mâu thuẫn chỉ dừng lại ở việc cãi vã nhỏ, bất đồng quan điểm nhất thời mà chưa đến mức bế tắc, Tòa án có khả năng sẽ bác đơn và yêu cầu hai bên về đoàn tụ, hòa giải.

Thiếu bằng chứng về hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghĩa vụ

Nếu bạn yêu cầu ly hôn vì lý do bị bạo hành hoặc đối phương ngoại tình nhưng lại không đưa ra được chứng cứ, yêu cầu của bạn rất dễ bị bác bỏ. Các bằng chứng hợp pháp thường bao gồm:

• Hình ảnh thương tích, bệnh án của cơ sở y tế.
• Biên bản làm việc của cơ quan công an địa phương về các vụ xô xát.
• Tin nhắn, hình ảnh hoặc các tài liệu chứng minh đối phương có quan hệ bất chính với người khác.
• Bằng chứng về việc đối phương phá tán tài sản, nghiện ngập hoặc không thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng con cái.

Xem thêm: Bị bác đơn ly hôn, khi nào được nộp lại đơn?

Quy định hạn chế ly hôn đối với người mất năng lực hành vi dân sự

Đây là trường hợp đặc biệt nhằm bảo vệ những người không còn khả năng nhận thức hoặc làm chủ hành vi, ví dụ như người mắc bệnh tâm thần nặng.

Căn cứ theo khoản 2 Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình, khi một bên bị bệnh tâm thần và đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do người kia gây ra, quyền nộp đơn ly hôn sẽ thuộc về cha, mẹ hoặc người thân thích khác. Một người khỏe mạnh không thể đơn phương nộp đơn ly hôn với người vợ/chồng đang bị tâm thần của mình nếu không có những căn cứ cực kỳ đặc thù hoặc không thông qua người đại diện hợp pháp của họ.

Mục đích của quy định này là để ngăn chặn việc một bên lợi dụng tình trạng bệnh tật của đối phương để rũ bỏ trách nhiệm chăm sóc hoặc chiếm đoạt tài sản chung.

Những rào cản về thủ tục khiến hồ sơ ly hôn không được chấp nhận

Bên cạnh các yếu tố về nội dung, nhiều hồ sơ bị rơi vào tình trạng không được thụ lý do lỗi về hình thức hoặc thủ tục hành chính.

Không cung cấp được địa chỉ cư trú của bị đơn

Khi đơn phương ly hôn, bạn có nghĩa vụ cung cấp chính xác địa chỉ nơi cư trú hoặc nơi làm việc hiện tại của đối phương. Nếu bạn nộp đơn nhưng đối phương đã bỏ đi khỏi địa phương và bạn không thể xác định được họ đang ở đâu, Tòa án sẽ gặp khó khăn trong việc tống đạt văn bản.

Trong trường hợp này, nếu bạn không thực hiện được thủ tục xác minh nơi cư trú hoặc thủ tục tuyên bố mất tích (nếu có đủ điều kiện), hồ sơ có thể bị trả lại hoặc đình chỉ giải quyết.

Thiếu các giấy tờ pháp lý bắt buộc

Việc thiếu các giấy tờ sau đây cũng khiến bạn thuộc diện chưa được đơn phương ly hôn ngay lập tức:

• Giấy chứng nhận kết hôn bản chính (nếu mất phải có bản sao trích lục).
• Giấy khai sinh của con bản sao chứng thực.
• Căn cước công dân của cả hai vợ chồng (bản sao).
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản chung (nếu có tranh chấp tài sản).

Nhiều trường hợp đối phương cố tình giấu giấy tờ kết hôn hoặc sổ hộ khẩu để ngăn cản việc ly hôn. Khi đó, bạn cần liên hệ các cơ quan có thẩm quyền để xin cấp lại hoặc nhờ sự hỗ trợ từ các luật sư tại Tuệ Tâm Pháp để thu thập chứng cứ.

Giải pháp pháp lý khi rơi vào trường hợp không được đơn phương ly hôn

Nếu nhận thấy bản thân đang nằm trong các nhóm bị hạn chế, bạn không nên quá lo lắng. Tùy từng tình huống, bạn có thể cân nhắc các giải pháp sau:

• Chờ đợi hết thời hạn hạn chế: Đối với trường hợp con dưới 12 tháng tuổi, phương án thực tế nhất là chờ đợi cho đến khi con đủ tuổi theo quy định để nộp đơn lại.
• Chuyển sang phương án thuận tình: Nếu có thể đối thoại, hãy thuyết phục đối phương cùng ký vào đơn thuận tình ly hôn. Các hạn chế về thai sản thường không áp dụng khắt khe đối với sự tự nguyện từ cả hai phía.
• Củng cố hồ sơ chứng cứ: Trong thời gian chờ đợi, bạn nên tập trung thu thập các bằng chứng về mâu thuẫn gia đình một cách khách quan để khi nộp đơn lại, khả năng được Tòa chấp nhận sẽ cao hơn.
• Sử dụng dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp: Các luật sư tại Tuệ Tâm Pháp có thể hỗ trợ bạn xác minh nơi cư trú của bị đơn hoặc hướng dẫn thủ tục xin trích lục giấy tờ bị thất lạc.

Câu hỏi thường gặp về những trường hợp không được đơn phương ly hôn

Vợ đang mang thai nhưng ngoại tình, chồng có được ly hôn không?

Pháp luật quy định rất chặt chẽ: Dù vợ có hành vi vi phạm nghĩa vụ một vợ một chồng, nhưng nếu cô ấy đang mang thai, người chồng vẫn không có quyền đơn phương ly hôn. Bạn chỉ có thể đợi sau khi con đủ 12 tháng tuổi hoặc thuyết phục vợ đồng ý ly hôn thuận tình.

Tôi không có giấy đăng ký kết hôn bản gốc thì có ly hôn đơn phương được không?

Về nguyên tắc, bạn phải có bản gốc. Tuy nhiên, bạn có thể đến Ủy ban nhân dân nơi đăng ký kết hôn trước đây để xin cấp bản sao trích lục. Bản trích lục này có giá trị pháp lý thay thế bản chính trong hồ sơ ly hôn.

Thời gian giải quyết một vụ ly hôn đơn phương thường kéo dài bao lâu?

Thông thường, một vụ án ly hôn đơn phương có thể kéo dài từ 4 đến 6 tháng, hoặc lâu hơn nếu có các tranh chấp phức tạp về tài sản và quyền nuôi con.

Kết luận

Việc nắm vững kiến thức về những trường hợp không được đơn phương ly hôn giúp bạn có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tâm lý vững vàng hơn. Pháp luật đặt ra rào cản không phải để ngăn cấm hạnh phúc cá nhân, mà để đảm bảo các giá trị về đạo đức và bảo vệ những người không có khả năng tự vệ.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc về thủ tục hoặc cần sự hỗ trợ trong việc thu thập chứng cứ để chứng minh tình trạng hôn nhân, Tuệ Tâm Pháp luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn để tìm ra phương án phù hợp nhất với quy định của pháp luật. Đừng để những thiếu sót về kiến thức pháp lý làm chậm trễ quá trình tìm kiếm cuộc sống mới của bạn.

Hình: A.I