Luật chia tài sản khi ly hôn cho con cái theo quy định hiện nay

Theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, việc chia tài sản khi ly hôn là quá trình phân chia khối tài sản chung được hình thành trong thời kỳ hôn nhân giữa vợ và chồng. Về nguyên tắc, con cái không đương nhiên được chia tài sản chung của cha mẹ khi ly hôn. Tòa án chỉ thực hiện phân chia tài sản giữa hai vợ chồng. Tuy nhiên, con cái vẫn được nhận phần tài sản riêng trong 3 trường hợp ngoại lệ gồm: cha mẹ tự nguyện tặng cho, con là đồng sở hữu hoặc tài sản thuộc hộ gia đình.

Bài viết này từ Công ty Luật Tuệ Tâm Pháp sẽ làm rõ luật chia tài sản khi ly hôn cho con cái, giúp bạn nắm vững quyền lợi hợp pháp của con theo quy định hiện hành.

Quy định pháp luật về khối tài sản chung của vợ chồng khi giải quyết ly hôn

Để hiểu rõ quyền lợi của con cái, trước hết bạn cần nắm vững nguyên tắc phân chia tài sản gốc giữa cha mẹ khi biến cố hôn nhân xảy ra.

Căn cứ xác định và nguyên tắc phân chia tài sản tạo lập trong thời kỳ hôn nhân

Khi vợ chồng ly hôn, việc phân chia tài sản chung được thực hiện theo quy định tại Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và Thông tư liên tịch 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP.

Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định:

“1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc cả hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các Điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này.

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.”

Tài sản chung về nguyên tắc được Tòa án phân chia tỷ lệ 50% – 50%. Tuy nhiên, Tòa án nhân dân sẽ xem xét công sức đóng góp thực tế và hoàn cảnh của mỗi bên để quyết định tỷ lệ phân chia phù hợp nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

Quyền tự do thỏa thuận của cha mẹ đối với tài sản khi chia tay

Pháp luật Việt Nam luôn tôn trọng sự tự nguyện của các bên. Căn cứ Điều 38 và Điều 55 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, vợ chồng có quyền tự thỏa thuận về toàn bộ khối tài sản chung.

Nếu cha mẹ thống nhất dịch chuyển một phần hoặc toàn bộ tài sản chung cho con cái, Tòa án sẽ ghi nhận sự thỏa thuận này trong quyết định hoặc bản án ly hôn. Sự tự nguyện phân chia tài sản cho con từ cha mẹ là căn cứ pháp lý hàng đầu giúp con cái được hưởng tài sản.

3 trường hợp con cái được quyền nhận tài sản khi cha mẹ ly hôn

Mặc dù luật không bắt buộc chia tài sản cho con, nhưng trong 3 trường hợp cụ thể sau đây, con cái hoàn toàn có quyền sở hữu tài sản.

Bố mẹ tự nguyện lập văn bản tặng cho tài sản cho con

Khi ly hôn, cha mẹ có thể thỏa thuận tách một phần tài sản chung như nhà ở, đất đai hoặc tiền tiết kiệm để tặng cho con. Thỏa thuận này cần lập thành văn bản và tiến hành công chứng, chứng thực theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

Đối với bất động sản, cha mẹ phải làm thủ tục đăng ký sang tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) cho con. Lúc này, con cái trở thành chủ sở hữu hợp pháp của phần tài sản được tặng cho.

Con cái đứng tên đồng sở hữu hoặc thuộc hộ gia đình được giao đất

Con cái có quyền nhận tài sản nếu đáp ứng các căn cứ pháp lý sau:

• Trường hợp đồng sở hữu: Con cái có tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản (do cùng góp tiền mua, được thừa kế chung hoặc tặng cho chung với cha mẹ). Khi phân chia, phần tài sản của con được tách riêng dựa trên tỷ lệ sở hữu.
• Trường hợp tài sản hộ gia đình: Đất đai được Nhà nước giao hoặc cấp chứng nhận cho “Hộ gia đình” mà con cái có tên trong sổ hộ khẩu hoặc xác nhận cư trú tại thời điểm cấp đất. Con cái được xác định là một thành viên có quyền sử dụng đất bình đẳng và được chia phần tài sản tương ứng.

Bảo vệ khối tài sản riêng thuộc quyền sở hữu của con

Quyền sở hữu cá nhân của con cái được pháp luật bảo vệ độc lập, không bị ảnh hưởng khi cha mẹ ly hôn.

Điều 75 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định:

“1. Con có quyền có tài sản riêng. Tài sản riêng của con bao gồm tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng, thu nhập do lao động của con, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của con và tài sản hợp pháp khác.

2. Tài sản được tạo lập từ tài sản riêng của con cũng là tài sản riêng của con.”

Khối tài sản riêng này do con tự quản lý hoặc nhờ người đại diện quản lý, hoàn toàn nằm ngoài phạm vi tài sản chung cần phân chia của vợ chồng.

Bố mẹ ly hôn con trên 18 tuổi có được chia tài sản không?

Bên cạnh các trường hợp chung, vấn đề độ tuổi của con cái khi cha mẹ ly hôn cũng phát sinh nhiều thắc mắc pháp lý cần làm rõ.

Điều kiện pháp lý để con đã thành niên được nhận tài sản

Pháp luật không quy định độ tuổi là căn cứ bắt buộc để phân chia tài sản. Quyền nhận tài sản của con trên 18 tuổi phụ thuộc vào các căn cứ sau:

Sự khác biệt về quyền quản lý tài sản giữa con chưa thành niên và con đã thành niên

Độ tuổi của con quyết định chủ thể quản lý tài sản sau khi phân chia:

• Con trên 18 tuổi: Tự mình thực hiện các giao dịch dân sự, trực tiếp đứng tên và quản lý tài sản được nhận.
• Con chưa thành niên (dưới 18 tuổi): Cha hoặc mẹ trực tiếp nuôi dưỡng sẽ làm người đại diện theo pháp luật để quản lý tài sản cho con. Việc quản lý tài sản của con chưa thành niên phải phục vụ lợi ích của con và chỉ được định đoạt vì mục đích nuôi dưỡng, giáo dục con.

Quy định về bảo vệ quyền lợi và nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn

Dù việc chia tài sản có thực hiện hay không, pháp luật vẫn bắt buộc duy trì các cơ chế tài chính nhằm bảo đảm đời sống cho con cái.

Trách nhiệm đóng góp chi phí nuôi dưỡng và giáo dục con của cha mẹ

Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn giữ nguyên nghĩa vụ chăm sóc và nuôi dưỡng con cái.

Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định:

“1. Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.”

Người không trực tiếp nuôi con phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. Nghĩa vụ này áp dụng cho đến khi con đủ 18 tuổi, hoặc con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi sống bản thân.

Phương thức xác định mức cấp dưỡng cho con dựa trên thu nhập thực tế

Theo Điều 116 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, mức cấp dưỡng do hai bên tự thỏa thuận dựa trên các yếu tố:

1. Thu nhập thực tế và khả năng tài chính của người có nghĩa vụ cấp dưỡng.
2. Nhu cầu thiết yếu của con (bao gồm chi phí học tập, sinh hoạt, y tế).

Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định mức cấp dưỡng. Trên thực tế xét xử, mức cấp dưỡng thường được ấn định từ 15% đến 30% mức thu nhập hàng tháng của người không trực tiếp nuôi con.

Những câu hỏi thường gặp về pháp luật chia tài sản khi ly hôn

Công ty Luật Tuệ Tâm Pháp tổng hợp giải đáp nhanh các thắc mắc phổ biến từ độc giả:

Đất hộ gia đình có bị chia đôi cho bố mẹ khi ly hôn hay không?

Không bị chia đôi toàn bộ cho cha mẹ. Tòa án sẽ xác định các thành viên trong hộ gia đình tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Phần diện tích đất của các con sẽ được tách ra riêng, chỉ phần đất thuộc quyền sở hữu của cha mẹ mới đem ra phân chia.

Bố mẹ có quyền đòi lại tài sản đã thỏa thuận tặng cho con sau khi ly hôn không?

Không được đòi lại nếu hợp đồng tặng cho tài sản đã hoàn tất thủ tục đăng ký quyền sở hữu sang tên cho con theo Bộ luật Dân sự 2015. Trường hợp hợp đồng tặng cho có điều kiện và con không thực hiện đúng nghĩa vụ đã cam kết, cha mẹ mới có quyền yêu cầu đòi lại tài sản.

Thời hạn giải quyết tranh chấp chia tài sản ly hôn tại Tòa án kéo dài bao lâu?

Theo Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, thời hạn giải quyết tranh chấp tài sản như sau:

• Cấp sơ thẩm: Từ 4 tháng đến 6 tháng kể từ ngày Tòa án thụ lý vụ án.
• Cấp phúc thẩm: Từ 3 tháng đến 4 tháng nếu có kháng cáo hoặc kháng nghị.

Kết luận

Qua phân tích quy định pháp lý, luật chia tài sản khi ly hôn cho con cái có 3 điểm cốt lõi bạn cần ghi nhớ:

• Con cái không đương nhiên được chia tài sản chung của cha mẹ khi ly hôn.
• Con chỉ được nhận tài sản khi thuộc 3 trường hợp: được cha mẹ tự nguyện tặng cho, đứng tên đồng sở hữu/tài sản hộ gia đình, hoặc đó là tài sản riêng của con.
• Quyền lợi về chăm sóc, nuôi dưỡng và nghĩa vụ cấp dưỡng cho con luôn được pháp luật bảo vệ bắt buộc.

Việc nắm rõ các quy định pháp lý giúp bạn chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho con cái. Nếu bạn cần tìm hiểu chuyên sâu hơn về các căn cứ pháp luật trong từng trường hợp cụ thể, đội ngũ chuyên gia tại công ty luật Tuệ Tâm Pháp luôn sẵn sàng hỗ trợ thông tin minh bạch và chính xác.

Bài viết xem thêm: Phân chia tài sản sau ly hôn: Quy định & Thủ tục hiện hành

Hình: Internet.